پر از خالی و تناقض و نشدن

 دعوایشان کردم. نه از آن‌ها که داد و بیداد راه می‌اندازند و بچه را متهم می‌کنند که بی‌مسئولیت است و کودک و فهمش نارسیده. قدیم‌ها یک‌بار امتحان کرده بودم. شبیه من نیست. جواب هم نمی‌دهد. از آن دعواهای مدل خودم که می‌روم، تکیه می‌دهم به نیمکت جلویی، دست‌هایم را مشت می‌کنم توی جیبم، خیره به زمین، آرام آن‌قدر که شبیه به زمزمه، حرف می‌زنم و حرف می‌زنم. از آن‌ها که حواست هست دارد چه می‌شود؟ و رفتم، دلخور. نه با قهر و ترش‌رویی. با از آن ناراحتی‌ها که من می‌فهمم تو دوست نداری آن‌طور که من می‌خواهم رفتار کنی و توقعش را هم ندارم. فقط به تو می‌گویم که این مسئله دارد مرا ناراحت می‌کند. 

 رفتم دفتر، وسایلم را جمع کردم، سال‌گردنم را بستم، به کلاس تجربی‌ها سر زدم، چراغ آب‌خوری را خاموش کردم. پنج دقیقه مانده بود تا تعطیل شدن. در مدرسه را باز کردم. رفتم بالا به شادان کمک کنم وسایلش را بیاورد. بچه‌ها توی راه‌پله ایستاده بودند. گفتم جمع و جور کردید؟ خسته نباشید. خداحافظ. گذشتم. داشتم یک بیسکوییت را به زور به شادان غالب می‌کردم، نگار صدایم زد. هنوز ایستاده بودند توی راهرو. عذرخواهی کردند و گفتند می‌دانند که احساس مسئولیت می‌کنم. توضیح دادم برایشان که احساس مسئولیت به یک جایی می‌رسد که بچه‌ها خودشان می‌دانند که چه کار دارند می‌کنند و برایشان اهمیتی ندارد. مسئولین مدرسه و خانواده‌ها هم خبر دارند و آدم با خودش می‌گوید همه که راضی‌اند این‌جا، من چه کاره‌ام؟ و می‌نشیند و نگاه می‌کند و آخر ماه هم پولش را می‌ریزند به حسابش. اما من برای چیزی که درست است زندگی می‌کنم، نه چیزی که هست. گفتم من پول حرام توی جیبم نمی‌گذارم. 

 دستکش‌هایم را دستم کردم و کلیدها را به سرایدار مدرسه دادم و پیاده به سمت مترو راه افتادم. خیابان‌ها هنوز به خواب نرفته بودند. با خودم فکر کردم باورهای من چه نسبتی با دنیای امروز دارند؟ دارم زیادی سخت می‌گیرم؟ چرا هربار که می‌خواهم کاری را شروع کنم، چیزی پیش می‌آید، زیر همه‌شان می‌زند، مرا گوشه‌گیرتر می‌کند، زبانم را می‌برد، مرا پس می‌زند، از من می‌خواهد بنشینم گوشه‌ی اتاق خودم و هر فکری توی سرم هست، نوشته‌ای در سررسید قهوه‌ای‌ام بماند؟ کجا دارم اشتباه می‌کنم؟ کجا فرصت زندگی کردن را از خودم گرفته‌ام؟ چرا هربار که می‌رسم به آن‌جا که "من نمی‌توانم با این شرایط کار کنم، با اعتقادات من نمی‌خواند"، جواب این است که"رهایش کن. برو سراغ یک کار دیگر." یا "سخت نگیر، کوتاه بیا." چرا ایستادن و فرصت دادن و تجربه و تلاش جزو راه حل‌ها نیست؟ خدایا، کجا گیر کرده‌ام؟ چه کار باید بکنم؟ ترس آرام آرام در من می‌گیرد و بزرگ می‌شود و دست و پایم را می‌بندد، سایه‌ها روی دیوار راه می‌روند، چکه می‌کنند روی زمین، آب بالا می‌آید تا طبقه‌ی داستان خارجی کتاب‌خانه و می‌پاشد توی حلقم و ریه‌هایم و ذهنم همه‌ی توانش را می‌گذارد که فراموش نکند نفس کشیدن چگونه است.

 مدتی بود از روی خوشدلی در قنوت نمازم می‌خواندم ربنا، لاتزغ قلوبنا بعد اذ هدیتنا. چه‌قدر بی‌معنی بود وقتی هنوز اهدنا الصراط المستقیم‌مان اجابت نشده. چیزی ندارم در قنوت نمازم بگویم. چیزی ندارم خارج از سررسید کهنه‌ی قهوه‌ای‌ام بگویم. پوشه‌های لپتابم را می‌گردم به دنبال فیلم و سریال نادیده‌ای و در باتلاق بطالت فرومی‌روم.

۱۲ دانه حرف ۱۴ قلب

مام‌بزرگ، مام‌بزرگ من (۱۶)

 به خانه رسیدم و دیدم ایستاده پای گاز و کوه سیب‌زمینی سرخ‌کرده کنار دستش. شبیخونی زدم و گفتم بیا شیرینی مام‌بزرگ. عکس انداختم و در اینستاگرامم استوری گذاشتم:


 بچه‌ها تک‌تک زنگ زدند خانه. من توی تاریکی اتاق دراز کشیده بودم. می‌شنیدم مام‌بزرگ صحبت می‌کند: ولنتاینه مگه؟ من نفهمیدم، آره خورشید شیرینی گرفته بود. تو از کجا فهمیدی؟  بعد تک‌تک ازشان پرسید برای همسر یا دوست‌دخترشان چه خریده‌اند و نظرش را در این باب که چرا ویلا نداده‌ند، کنار دریا نداده‌ند، ابراز کرد. توی تاریکی دراز کشیده بودم و به حرف‌های نمکینش ریزریز می‌خندیدم. سر کشید توی اتاق و گفت: ولنتاینت مبارک. 

۱۴ دانه حرف ۲۰ قلب

بار دیگر یونایتدی که دوستش داریم؟


«در قعر هاویه، صدای رستگاری به گوش می‌رسد. لحظه‌ی تاریک، لحظه‌ای است که 
پیام واقعی تحول در شرف آمدن است. در تاریک‌ترین لحظه‌ها، نور فرا می‌رسد.» _قدرت اسطوره


 هفته‌ی هفدهم لیگ برتر، منچستر با 19 امتیاز اختلاف از تیم اول (لیورپول، دشمن دیرینه) ضعیف‌ترین منچستر 28 سال اخیر است. ژوزه از آغاز فصل جنگ اعصاب راه انداخته و بازیکنان تازه از راه رسیده‌ای که قواره‌ی ستاره بودن نیستند، به آن دامن می‌زنند. در آنفیلد حقیرانه می‌بازیم و این پایان کار ژوزه است. باشگاه تصمیم به اخراج او می‌گیرد و تا پایان فصل، تیم به سرمربی موقتی سپرده می‌شود. رقابت لیورپول و سیتی را برای صدرنشینی تماشا می‌کنیم و با خودمان فکر می‌کنیم شاید فصل دیگر، با زیدان، کونته یا پوچتینویی، کسی. 11 امتیاز با تیم چهارم فاصله داریم. ناباور، با خودمان فکر می‌کنیم لیگ قهرمانان از دست رفت؟ مورینیو گفته منچستر برای قرار گرفتن بین 4 تیم، به معجزه نیاز دارد. با خودمان می‌گوییم چه شد که به این روز افتادیم؟ آیا واقعا دوران منچستر به سر آمده است؟ 
 بازی کاردیف می‌رسد. سولشر روی نیمکت نشسته. از بچه‎های قدیم خودمان است. جام لیگ قهرمانان 1999، یادگار گل دقیقه‌ی 92 او در فینال مقابل بایرن است. کاردیف پنج تا می‌خورد. هواداران به هیجان می‌آیند. نشریات آمار اولین‌ها را ردیف می‌کنند. اولین‌بار از زمان الکس فرگوسن...، اولین‌بار از شروع فصل...، اولین‌بار در این هفده بازی که دوندگی بازیکنان منچستر بیشتر از حریف است! سولشر لبخند می‌زند و می‌گوید برای بازگشت به اولدترافورد هیجان‌زده است. 
با خودمان فکر می‌کنیم منچستر باید همین باشد. جسور و سینه سپر کرده، با اعتماد به نفس و قدردان فرصت‌ها. منچستر باید پادشاه زمین باشد. فکر می‌کنیم چند وقت بود که از تماشای فوتبال تیم‌مان کیف نکرده بودیم؟ حتی وقتی تیم مورینیو 3-2 سیتی گواردیولا را شکست داد. 
 تیم سولشر بازی‌ها را پشت سر هم می‌برد. کلوب‌های هواداری می‌ترکد. دانه دانه بردها را می‌شماریم و روی سکوها فریاد سر می‌دهیم برای مردی که تا به حال مرتکب شکست ما نشده:

You are my Solskjaer
 My Ole Solskjaer
 You make me happy
... When skies are grey

 قصه‌های روزهای دور، دوباره بازگفته می‌شوند. جام حذفی 99-98 و برد لیورپول، فینال لیگ قهرمانان 99 در نیوکمپ. به کتاب‌خانه‌ام سر می‌زنم. اوله را در فهرست "پیراهن‌های همیشه" پیدا می‌کنم. دکتر صدر هم از گل قهرمانی مقابل بایرن نوشته است: 

    «گلی که نه زیبا بود و نه هنرمندانه، نه تماشایی و نه ظریف، ولی میخ‌کوب‌کننده، حیرت‌انگیز. توپی نواخته شد در زمان حیاتی و موقعیتی سرنوشت‌ساز برابر تیمی بزرگ. گلی روییده در دل توفان چند دقیقه‌ای یونایتد پیش از به صدا درآمدن سوت پایان در نوکمپ... گزارشگران مسابقه نعره سردادند، منچستری‌های هیجان‌زده از گوشه‌ای به گوشه‌ی دیگر دویدند و فریاد کشیدند. مونیخی‌های خشک‌شده زیر سطل آب سرد به نقطه‌ی نامعلومی خیره ماندند. عکاس‌ها و فیلم‌بردارها برای ثبت نماها سرگیجه گرفتند. هر تصویری شد ماندگار. هر نمایی شد یادگار. آن چند ثانیه همتایی در تاریخ فوتبال نداشت. 
 پسر نروژی تیر خلاص را شلیک کرد. پسر نروژی که دقیقه‌ی 81 جای اندی کول را گرفت و عجیب‌ترین گل لیگ قهرمانان را زد. عقربه روی دقیقه‌ی نود و دو و هفده ثانیه بود که او دروازه‌ی الیور کان را باز کرد. سی ثانیه پس از گل تساوی‌بخش تدی شرینگهام. دیوید بکام توپ را روی دروازه فرستاد و او در آستانه‌ی دروازه، توپ را از کنار تیر چپ کوبید به تور، شلیک کرد به قلب مونیخی‌ها. بایرن همان لحظه فروغلتید، همان لحظه تمام شد، تسلیم... خدایان فوتبال از آن بالا پایین آمده بودند و کنارش ایستاده بودند، در نوکمپ. کنار او: اوله گونار سولشایر.»

    «ورود سولشایر به یونایتد برتافته از قصه‌ی پرآب و تاب دیگری بود. برگرفته از پاسخ "نه" آلن شیرر به الکس فرگوسن. فرگی نومید شده از به دست آوردن شیرر پانزده میلیونی، برای تقویت خط حمله‌اش به یک پسر گمنام نروژی روی آورد... سولشایر کنار رانی جانسن، یوردی کرایف، کارل پوبورسکی و ریموند فن درگوو دو طرف فرگوسن ایستاد و به عنوان یکی از تازه‌واردهای یونایتد عکس گرفت. او گمنام‌ترین آدم آن عکس بود. همه پرسیدند «اون پسر بچه‌ی دبیرستانی کیه؟»، «از کجا اومده؟» غریبه‌ترین بازیکن فصل لیگ برتر او بود. بازیکنی که نه می‌توانستند نامش را بخوانند و نه تلفظش کنند.
 سولشایر رفت و پشت سر اریک کانتونا و اندی کول روی نیمکت نشست. بی‌حرف و بی‌صدا. انتظار و انتظار، در انتظار مصدومیت گاه و بی‌گاه اندی کول. وقتی برای اولین‌بار در میانه‌ی بازی با بلکبرن راهی میدان شد، شش دقیقه بعد دروازه را گشود و نتیجه را 2-2 کرد تا نوار شکست‌ناپذیری یونایتد حفظ شود. در هر فرصت مهیاشده‌ای گوشه‌ای از هنرهایش را به رخ کشید: چابکی، فرصت‌طلبی، سرعت و تمام‌کنندگی... چهره‌ی بچگانه‌ای داشت ولی وقتی می‌دوید، خونسردی‌اش ترکیب تهدیدکننده‌ای می‌گرفت. دروازه‌ها را بی‌هول و ولا باز می‌کرد. بی‌خشونت و بی‌سرشاخ شدن، سنجیده و هدفمند. هم خشم حریفان را برمی‌انگیخت و هم تحسین‌شان را. دروازه‌شان را باز می‌کرد، بی‌آن‌که آن‌ها را بچزاند و از کوره به درشان برد. از معدود بازیکنان منچستر یونایتد بود که طرفداران حریف دوستش داشتند. شکیبایی و وفاداری‌اش غبطه برانگیز بود. اعتنایی نمی‌کرد امروز معرکه بازی کرده و فردا دوباره نیمکت‌نشین خواهد شد. نق نمی‌زد، مصاحبه نمی‌کرد و خط و نشان نمی‌کشید. نه تیم را در منگنه قرار می‌داد و نه طرفداران را در نگرانی فرومی‌برد. وقتی تاتنهام در 1998 سراغش آمد، تشکر کرد و گفت نیمکت ذخیره‌های یونایتد را به ترکیب اصلی وایت هارت لین ترجیح می‌دهد.»

    «ذخیره‌ی محبوب یونایتد سال 2007 وداع کرد. دست دو فرزندش را گرفت و رفت وسط زمین، مثل همه حین خداحافظی بغضش گرفت و کمی بیشتر. سفر شیرین رسید به ایستگاه آخر. شصت و نه هزار نفر در اولدترافورد اشک ریختند. سولشایر مثل هیچ بازیکنی نبود، هیچ‌کس. فقط او بود که با آن قواره‌ی بی‌ادا روی نیمکت ذخیره‌های یونایتد نشست، با شکیبایی، با صبر. فقط او بود که شکنجه‌ی انتظار ورود به میدان را با گشاده‌رویی تحمل کرد. فقط او بود که در عصر طلایی یونایتد با یک شماره راهی میدان شد و با همان شماره میدان را ترک کرد: شماره‌ی بیست. پرده‌ی آخر روز وداع ازآن او بود، فقط او؛ «خوش‌اقبال بوده‌ام؛ برای بهترین مربی و بهترین باشگاه و بهترین طرفداران بازی کرده‌ام.»



 بعد از رفتن ژوزه، دنی میلز نوشت:« اگر من به جای منچستر یونایتد بودم، مربی بعدی‌ام چه کسی می‌بود؟ کسی که حس خوب را به تیم منتقل کند، بازکنان جوان را به تیم بیاورد، کسی که در مسیر درستی بازی کند و بتواند هوادارن سرتاسر جهان را به تیم متصل کند...» حالا، اوله این‌جاست. تعویض طلایی، این‌بار در قامت سرمربی. تیم جان گرفته است، بازیکنان با لبخند بازی می‌کنند، آمارها خبرهای خوبی می‌دهند، مرد آرام با چشم‌های خندانش سر هر مصاحبه دانه دانه بازیکن‌هایش را تشویق و حمایت می‌کند و امید و قوت قلب می‌دهد، نه آن‌قدرها بلندپروازانه، از سر سخت‌کوشی و دل‌گرمی. هواداران همه عاشق او هستند. مردی که در روزهای تلخ خاکستری پیدایش می‌شود و با خود نشانه‌های روزهای خوش گذشته را دارد. شماره 20 افسانه‌ای می‌تواند یونایتد را به روزهای درخشانش برگرداند؟ برای دل بستن به این خیال زود است. اوله بازی‌های بزرگی در پیش دارد. فردا شب، در لیگ قهرمانان مقابل پاریس سن ژرمن قرار می‌گیرد و ماه بعد به مصاف رقبای دیرینه، سیتی و لوزرپول می‌رود. فارغ از نتیجه‌ی این بازی‌ها، (که باختن چیزی از ارزش‌هایش کم نمی‌کند اما برد مقابل هرکدام می‌تواند از او افسانه بسازد،) باید دید روند موفقیت‌های اوله پایدار خواهد بود؟ بیش از هرچیز این امید هوادارانی است که بعد از هر برد روی سکوها پای می‌کوبند و برای تیم دوست داشتنی از نو پا گرفته‌شان با افتخار می‌خوانند:
Ole'at the wheel
 Tell me how good does it feel
 We've got Sanchez,Paul Pogba and Fred
 !Marcus Rashford's a Manc born and bred
 The greatest of English football
We've won it all

 
۲۱ دانه حرف ۳ قلب

نخفته‌ایم که شب بگذرد سحر بزند

 خانه که بودم، شب‌ها زود سر می‌رسید. خانه حوالی ساعت ده دیگر خاموش می‌شد. نه این‌که همه بخوابند، هرکدام به گوشه‌ی تاریک خودمان می‌خزیدیم و شبمان را قسمت می‌کردیم با خیالی، شعری، زمزمه‌ای. کسی کاری به کسی نداشت. در خلوت شبانه‌ی خود خوش بودیم و با تنهایی‌مان وقت می‌گذراندیم. آن موقع بود که من آرام می‌گرفتم. خانواده‌مان پرجمعیت بود اما خانه‌ی کوچک‌مان ساکت می‌شد. مجالی بود که همه برگردند به خودشان. در جایی از این جهان که خاص آن‌هاست، قرار بگیرند. بعد صدای زمزمه‌ی ساکت پایی بر فرش می‌آمد. مامان آرام می‌رفت آشپزخانه، چراغ هود را روشن می‌کرد، چای دم می‌کرد و می‌نشست پشت میز، کتابی می‌خواند یا روی کاغذپوستی طرحی می‌کشید و یا در سررسیدش چیزی می‌نوشت. صدای سوت کتری می‌آمد و نور کمرنگی از لای در و بوی دست‌های مامان. خیالم آسوده می‌شد. سررسید نوشته‌هایم را می‌بستم، پتو می‌کشیدم تا روی شانه‌ام، چشم‌ می‌بستم. می‌دانستم مامان این‌جاست، بیدار است. پیش از آن‌که آیة الکرسی به آخر برسد، خوابم می‌برد. مدت‌هاست نخوابیده‌ام.

۶ دانه حرف ۱۳ قلب

به پناه امن پنجره برگرد


صدای باران می‌آید. فوتبال می‌دیدم. مثل یک قصه‌ی کشدار بی‌واقعه بود. صدایش را قطع کردم. خانه تاریک بود. چهار زانو نشستم و به صدای نفس‌هایم گوش دادم. گلویم خس‌خس می‌کرد. همه‌ی تخمه فلفلی‌هایی که سپهر جا گذاشته بود، شکسته بودم و حالا لب‌هایم خشک و زخمی شده بود و گلویم می‌سوخت. دفترچه‌ام را هل دادم زیر نور تلویزیون و طرح یک داستانی که هیچ‌وقت قرار نیست به سرانجام برسد، روی آن نوشتم. 

صدای باران آمد. برگشتم سمت پنجره. هنوز شب بود یا روز؟ مام‌بزرگ از آن شب که زیر پنجره خوابم برده بود و مریض شدم، تمام در و پنجره و درز و دورزها را پوشانده بود. اتاق کوچک خانه‌ی ما، انگار دور افتاده بود از این زمانه، در شهری که زمان را می‌شود نگه داشت و نوشت روی کاغذ و جلد کرد و گذاشت توی کتاب‌خانه، به هر هوسی در حال، گذشته را پیمود یا به بی‌خبری روزهای آینده پناه برد. نوشتم: بارون میاد. برم خیس شم؟ نوشت: دستت رو ببر. جواب دادم: نه، با کله. 

برمی‌گردم نگاه می‌کنم به پنجره. دلم می‌رود آن سوی پرده‌های سورمه‌ای‌ رنگ با پروانه‌های صورتی. آن سوی شیشه‌ی بخارگرفته، تا صدای قدم‌های باران روی پله‌ها، کشاندن دست خیسش روی نرده‌ها، وصل باغچه و باران، رقص شادمانه‌ی بید پیر همسایه. چشم‌هام را می‌‌بندم. می‌خوانم‌. ترسیده می‌خوانم. وقتی می‌رسد به "از قفس آزاد کن"، دیگر صدایم بیرون نمی‌آید. می‌گویم: بارون میاد. نرم بیرون؟ می‌گوید: برو. پرسیدن نداره.

بلند شدم، در تاریکی رفتم سمت در حیاط. دست کشیدم، بی‌خیال شدم. مام‌بزرگ چه زحمت و دقتی به خرج داده بود در جنگ با سرما. رفتم سمت پنجره‌ی آشپزخانه. 

نشستم روی کابینت. پنجره را باز کردم. باران وزید و هوای آن جهان دیگر پر شد در ریه‌هایم. عینکم را کناری انداختم. پریدم از پنجره بیرون. 

باران تند بود و تر بود و تنم را به لرز می‌انداخت. رفتم لبه‌ی ایوان، نگاه کردم به آسمان ابری. باران دانه‌دانه نشست روی صورتم. گفتم ای آسمان بزرگ سرخ‌رنگ، رفیق قدیمی، آشنای تمام قصه‌ها... قالی سرخ‌رنگ دستباف مام‌بزرگ آن گوشه‌ها بود. پهن کردم، نشستم زیر باران، تکیه دادم به نرده‌ها، از روزهای دور برگشتم تا آن شب، تا قصه‌های بی‌سرانجام.

دم صبح، تب کردم و می‌لرزیدم. دکمه‌ی یقه‌ام را کندم و نشستم، تکیه دادم به بخاری. پوست تنم می‌سوخت و آرام می‌شدم. از پشت سرم گرما جریان گرفت و چشم‌هایم گرم شد و شور شد و باران شد مثل بعد از ظهرهای گرم بهار، اردیبهشت، که من نرفته‌ام ولی بوی بهارنارنج می‌پیچد در صحن شاه چراغ و نم می‌نشیند به گل‌های چادرنماز. صدای باران می‌آید.

پتو پیچیدم دورم و آرام‌آرام رفتم تا آشپزخانه. پنجره را بخار گرفته بود. انگشت کشیدم از بالا تا پایین. تصویر آسمان واضح شد. نشستم روی کابینت. پنجره را باز کردم. باران وزید و سوز سرما پیچید در یقه‌ام. رو گرفتم. خواستم برگردم گوشه‌ی اتاقم، تابستان ۵۰، که ماه آخر خاله فاطی بود و مام‌بزرگ حسابی شکمش آمده بود بالا و باغشان انقدر انگور داده بود که... سر کج کردم سمت آسمان. آن دورها سپیده زده بود و صبح از راه می‌رسید. نشستم لب پنجره، پاهایم را آویزان کردم. جوراب‌هایم خیس شد.

۱۴ دانه حرف ۱۷ قلب
طوری پراکنده‌ایم در جهان
که جز کلمات هیچ‌چیز نداریم.
آرشیو مطالب
طراح اصلی قالب: عرفان .در بهار نوری‌ست